Trojak szyderczy Zygmunta II Augusta z 1565 roku, cz. 1

Category: KolekcjeKolekcje Skarbnica Narodowa @ 11:19

Okres panowania Zygmunta II Augusta, ostatniego Jagiellona na tronie polskim i litewskim, jest bardzo interesujący dla numizmatyków. Wpłynął na to z jednej strony fakt jedynej w naszych dziejach elekcji vivente rege, tzn. koronacji za życia poprzedniego władcy, zaś z drugiej polityka mennicza króla. Zygmunt II już w wieku dziewięciu lat, w 1529 roku, został wielkim księciem litewskim, zaś rok później został koronowany na króla polskiego. Jednak realną władzę na Litwie objął w 1544 roku. Pełnię władzy uzyskuje w 1548 roku po śmierci ojca, Zygmunta I Starego.

Władca zamknął wszystkie mennice koronne. W Rzeczypospolitej nadal obowiązywały dwa odrębne systemy monetarne – polski i litewski. Dopiero w wyniku podpisanej 1 lipca 1569 roku Unii Lubelskiej, tworzącej jednolite państwo pod nazwą Rzeczpospolita Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego miano ujednolicić monetę, zachowując jednak odrębny skarb polski i litewski. Postulat ujednolicenia monety nie mógł być zrealizowany od razu i dopiero w latach 1576-1580, już po śmierci króla, udało się stworzyć w miarę jednolity system monetarny.

Lata panowania Zygmunta II, to także okres zmian w technice menniczej. W 1. poł. XVI wieku górny stempel był przytrzymywany za pomocą prowadnic nad stemplem dolnym. Mincerz podnosił go za pomocą prostego urządzenia dźwigowego tzw. kliperka. Zapewniało to dokładniejsze i bardziej centryczne bicie. Nadal jednak korzystano z młota, którym uderzano w górny tłok.

W 2. poł. XVI wieku nastąpiła kolejna rewolucja. Młot zostaje zastąpiony przez kafar poruszający się po prowadnicach. Był on podnoszony za pomocą liny i następnie spuszczany na tłok. Obok centrycznego bicia zapewniało to jednakową siłę uderzenia, a więc większą powtarzalność awersów i rewersów wyprodukowanych monet.

Wśród typów monet, jakie wybijano za czasów Zygmunta II, warto wspomnieć o trojakach. Ten typ monety, bardzo popularnej i będącej w obiegu do końca I Rzeczypospolitej, po raz pierwszy wyemitował w 1528 roku Zygmunt I Stary. Zygmunt II wybił kilka typów trojaków, ale największą sławę zyskała moneta bita w latach 1565 i 1566, która do historii numizmatyki weszła pod nazwą trojak szyderczy.

Mogą Cię również zainteresować:

Ostatnio napisaliśmy o:

Comments are closed.