paź 22 2010

Numizmatyka – młodsza siostra historii, cz. 3

Kolekcje Skarbnica Narodowa

Większość monet pochodzi z tzw. znalezisk, zwanych inaczej skarbami. Podstawowe znaczenie, zwłaszcza dla monet średniowiecznych, ma dokładne zbadanie i analiza znaleziska. Pierwsza data na polskiej monecie wybita została dopiero w 1506 roku (grosz głogowski Zygmunta Jagiellończyka, późniejszego króla Polski i wielkiego księcia litewskiego Zygmunta I Starego). Do tego czasu monety zawierały przede wszystkim imię władcy. Cóż mógł zrobić badacz, który miał przed sobą kilkadziesiąt różnych monet z imieniem Bolesława? Czy są to monety Bolesława Chrobrego czy Bolesława Wstydliwego? A może Bolesława czeskiego? Dopiero żmudna analiza porównawcza, badanie kontekstu znaleziska i szukanie analogii do innych skarbów monet pozwala z dużym prawdopodobieństwem ustalić prawidłową atrybucję monet. Właśnie chronologia skarbów dowiodła, że monety z imieniem Mieszka zostały wybite przez Mieszka II. Oznacza to, że początki mennictwa na naszych ziemiach należy łączyć z Bolesławem Chrobrym, a nie – tak, jak to przyjmowano przez wiele lat – z Mieszkiem I. Czytaj więcej o „Numizmatyka – młodsza siostra historii, cz. 3″


paź 22 2010

Numizmatyka – młodsza siostra historii, cz. 2

Kolekcje Skarbnica Narodowa

Numizmatyka bada różnice ikonograficzne i napisowe na monetach. Zmiana wyobrażenia władcy lub tytulatury w napisie otokowym (czyli umieszczonym dookoła przedstawienia na awersie lub rewersie) może świadczyć o sytuacji politycznej, zawirowaniach związanych z objęciem z tronu, pretensjach dynastycznych etc. Nie zawsze przyczyną tego był czynnik naturalny, czyli śmierć. Polscy królowie z dynastii Wazów na monetach używali tytułu króla Szwecji, co świadczyło o ich pretensjach do tronu szwedzkiego i było jedną z przyczyn wojen polsko-szwedzkich w XVII wieku. Także nazwa naszego kraju po raz pierwszy nie pojawiła się w dokumencie, ale właśnie na monecie. Był to denar Bolesława Chrobrego datowany na około 1000 rok. Czytaj więcej o „Numizmatyka – młodsza siostra historii, cz. 2″


paź 22 2010

Numizmatyka – młodsza siostra historii, cz. 1

Kolekcje Skarbnica Narodowa

Wśród nauk pomocniczych historii szczególne miejsce zajmuje numizmatyka. Wpływ na to ma fakt, że każdy z nas na co dzień ma do czynienia z przedmiotem zainteresowania tej dziedziny wiedzy, czyli z pieniądzem. W domowych zakamarkach leżą monety, które „są tam od zawsze” lub zostały przywiezione z zagranicznych wojaży. Nieżyjący już, wybitny badacz tematu, Andrzej Mikołajczyk, napisał w swoim „Leksykonie numizmatycznym”: Numizmatyka, nauka pomocnicza historii badająca monety i niemonetarne środki płatnicze jako źródła historyczne w aspektach politycznym, kulturowym, gospodarczym, artystycznym i technicznym. Czytaj więcej o „Numizmatyka – młodsza siostra historii, cz. 1″