Polskie medale cz.III

Category: KolekcjeKolekcje Skarbnica Narodowa @ 16:39

Ostatni król I Rzeczypospolitej nie zyskał sobie dobrej opinii u historyków, natomiast wysoko jego działalność oceniają historycy sztuki. Król był mecenasem i opiekunem wybitnych artystów tej epoki, w tym także medalierów. Najsłynniejszym z nich był, pochodzący z Saksonii, Jan Filip Holzhaeusser (1741-1792). Był on twórcą kilkudziesięciu medali utrzymanych w konwencji oświeceniowej.

Medal poświęcony Onufremu Orłowskiemu autorstwa Jana Filipa Holzhaeussera, wybity w 1782 roku, awers

Na znacznej części z nich widnieje Stanisław August nie jako król-wojownik, tak jak to przedstawiano najczęściej do tej pory, ale jako władca oświecony. Medalier preferował przedstawiania z profilu, odchodząc tu od bardzo popularnej w okresie baroku metody ukazywania twarzy en trois quarts, czyli ¾. III rozbiór w 1795 roku wymazał Polskę na 123 lata z mapy Europy. Sytuacja polityczna znalazła odbicie w sztuce medalierskiej, która z małymi wyjątkami prawie zupełnie upadła w tym okresie utrzymując się na poziomie rzemieślniczym. Jednym z niewielu wyjątków był rozkwit medalionu na ziemiach polskich w 2. poł. XIX wieku. Przykładem może tu być działalność warszawskiej odlewni Karola Juliusza Mintera (1812-1892) specjalizującej się w medalionach sławnych Polaków.

Przełom wieku XIX i XX przyniósł pewne ożywienie w działalności medalierskiej na ziemiach polskich. Zaczął się zaznaczać wpływ prądów modernistycznych, wypierających akademizm, co zaowocowało nowymi formami i innymi przedstawieniami na medalach. Zaczęto odchodzić od bardzo realistycznego, opartego na ustalonych kanonach i schematach, przedstawienia. Medale tego okresu charakteryzują się ekspresją i złamaniem regularnej formy wyobrażenia postaci i elementów architektonicznych.

Wśród twórców tego okresu warto wymienić odlewnię założoną w 1862 roku przez Jana Łopieńskiego. Wyroby tej firmy, prowadzonej przez kolejne pokolenia rodu, stały na najwyższym poziomie technicznym i artystycznym. Z małymi przerwami, będącymi wynikiem wojny i powojennych „pomysłów władzy ludowej”, placówka funkcjonuje do dnia dzisiejszego.

Medal poświęcony Onufremu Orłowskiemu autorstwa Jana Filipa Holzhaeussera, wybity w 1782 roku, rewers

Na przełomie wieków działało także szereg twórców, którzy w tym okresie rozpoczynali karierę i tworzyli później w II Rzeczypospolitej, a nawet po II wojnie światowej. Wśród wielu nazwisk można wymienić tu chociażby takie nazwiska jak Antoni Madeyski (1862-1939), Konstanty Laszczka (1865-1956) – nauczyciel wielu wybitnych medalierów polskich, Wincenty Trojanowski (1859-1928), Stanisław Roman Lewandowski (1859-1940) czy też Jan Wysocki (1873-1960).

Tagi: , , ,

Mogą Cię również zainteresować:

Ostatnio napisaliśmy o:

Comments are closed.