Numizmatyka – młodsza siostra historii, cz. 1

Category: KolekcjeKolekcje Skarbnica Narodowa @ 11:52

Wśród nauk pomocniczych historii szczególne miejsce zajmuje numizmatyka. Wpływ na to ma fakt, że każdy z nas na co dzień ma do czynienia z przedmiotem zainteresowania tej dziedziny wiedzy, czyli z pieniądzem. W domowych zakamarkach leżą monety, które „są tam od zawsze” lub zostały przywiezione z zagranicznych wojaży. Nieżyjący już, wybitny badacz tematu, Andrzej Mikołajczyk, napisał w swoim „Leksykonie numizmatycznym”: Numizmatyka, nauka pomocnicza historii badająca monety i niemonetarne środki płatnicze jako źródła historyczne w aspektach politycznym, kulturowym, gospodarczym, artystycznym i technicznym.

Numizmatycy od lat toczą spory o początki mennictwa, a zwłaszcza o przyczynę powstania monety. Jedna z hipotez głosi, że pierwsze monety zostały wybite pod koniec VII lub na początku VI w.p.n.e. na terenie Lidii, państwa leżącego na terenie dzisiejszej Turcji, najprawdopodobniej za panowania króla Alyattesa (610-560 p.n.e.). Były bite z elektronu, naturalnego stopu złota ze srebrem, występującego na terenie Lidii, w rejonie rzeki Paktolos. Elektron dla ówczesnego świata był synonimem złota. Stop ten zawierał złoto i srebro w różnych proporcjach, a więc wartość bryłek elektronu, których używano do płatności była różna i trudna do określenia, co powodowało oczywiste problemy. Król, nakazując wybicie stempla na bryłce elektronu, spowodował, że stała się ona monetą oraz zagwarantował tym samym jej wartość niezależnie od realnego stosunku kruszców w stopie. Od tego czasu małe krążki stanowią nieocenione świadectwo dziejów. Stąd też stały się obiektem badań naukowych dla numizmatyków.

Analiza napisów i wyobrażeń na monetach umożliwia dostrzeżenie pewnych prawidłowości i zjawisk historycznych. Starożytne monety greckie przedstawiały często symbole miejscowych bóstw, motywy roślinne albo zwierzęta. Łączyły się one często z lokalną tradycją lub z nazwą, np. róża na monetach Rodos (rhodon -  róża), jabłko na monetach Melos (melon – jabłko) czy też listek seleru w Selinuncie (selinon – seler). Monety ateńskie przedstawiały głowę patronki miasta Ateny, zaś z drugiej strony poświęconej jej sowy. Na monetach Efezu widniał wizerunek pszczoły, a na tych z Knossos – słynny labirynt.

Z czasem na monetach pojawił się portret władcy. Panujący szybko spostrzegli, że moneta jest idealnym środkiem przekazu treści ideologicznych i propagandowych. Stosunkowo proste wyobrażenia były zastępowane starannie przemyślanym programem ikonograficznym, którego celem było dotarcie do społeczeństwa z określonymi treściami ideowymi i politycznymi. Krzyż, występujący na większości monet wczesnośredniowiecznych, podkreślał znaczenie religii i Kościoła w ówczesnych czasach. Z kolei umieszczony na jabłku królewskim, np. w okresie renesansu, oznaczał panowanie chrześcijaństwa nad światem oraz przedstawiał władcę jako obrońcę i propagatora wiary.

Tagi: , ,

Mogą Cię również zainteresować:

Ostatnio napisaliśmy o:

Comments are closed.